Το λεύκωμα της Σόνιας και η χρυσή εποχή της καρτ ποσταλ

Η πιο πρόσφατη δωρεά που δεχθήκαμε στο Φωτογραφικό Αρχείο είναι ένα λεύκωμα με καρτ ποστάλ των αρχών του 20ού αιώνα. Το λεύκωμα ανήκε στην Σοφία (Σόνια) Δουλγέρωφ, γιαγιά της Φανής Α. Βαφιαδάκη το γένος Λάμπρου, η οποία και μας το δώρισε. Η οικογένεια Βαφιαδάκη εδώ και πολλά χρόνια μας δίνει αδιάκοπα, δείγματα φιλίας και εμπιστοσύνης στο έργο μας. Την ευχαριστούμε και από τη θέση αυτή.

Το λεύκωμα συνιστά ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα των λευκωμάτων της εποχής που προορίζονταν για συλλέκτες καρτ ποστάλ. Στο εξώφυλλο, ο τίτλος με κυριλλική γραφή "Αλμπουμ για καρτ ποστάλ και φωτογραφίες" πλαισιώνεται από διακόσμηση με φυτικά μοτίβα. Στο εσωτερικό το λεύκωμα απαρτίζεται από αμφίπλευρα φύλλα. Σε κάθε σελίδα υπάρχουν 4 θέσεις για τις καρτ ποστάλ. Αυτές συγκρατούνται πάνω στη σελίδα χάρη στις ειδικές εγκοπές που έχουν γίνει στο χαρτί, δημιουργώντας έτσι γωνίες. Με τον τρόπο αυτό δεν χρησιμοποιείται κόλλα, ούτε κάποιου τύπου κολλητική ταινία. Ο συλλέκτης μπορούσε με ευκολία να αλλάζει θέση στις καρτ ποστάλ. 

Σελίδα του λευκώματος των καρτ ποστάλ της Σόνιας Δουλγέρωφ των αρχών του 20ού αιώνα.

 

Στην φωτογραφία αυτή διακρίνεται ο τρόπος ανάρτησης της καρτ ποστάλ στη σελίδα του λευκώματος με τη βοήθεια των εγκοπών.

 

Η πρώτη εικοσαετία του 20ού αιώνα χαρακτηρίσθηκε ως η χρυσή εποχή της καρτ ποστάλ. Οι τεχνολογικές πρόοδοι στην τυπογραφία οδηγούν στην άνθηση μιας βιομηχανίας της καρτ ποστάλ. Τα ταξίδια, χάρη στην ανάπτυξη των σιδηροδρόμων και της ατμοπλοΐας είναι πιο εύκολα και ο εκτεταμένος, αν και όχι ακόμα μαζικός τουρισμός, κάνει την εμφάνισή του. Οι ταξιδιώτες θέλουν να πάρουν αναμνηστικά από τους τόπους που επισκέπτονται και η καρτ ποστάλ είναι το κύριο μέσο που ικανοποιεί αυτή την επιθυμία.

Καρτ ποστάλ ταχυδρομούνται, ανταλλάσσονται, και φυσικά συλλέγονται.  Οι βιβλιοδετικοί οίκοι κατασκευάζουν ειδικά λευκώματα για τη συλλογή και φύλαξή τους, σαν αυτό της Σόνιας.

 

Η οικογένεια Δουλγκέρωφ έμενε στην Οδησσό, είχε όμως συγγενείς στην Αθήνα και στη Μασσαλία. Οι καρτ ποστάλ του λευκώματος απευθύνονται είτε στη Σόνια Δουλγέρωφ είτε στη μητέρα της, Ευφροσύνη (Φωφώ) Δουλγέρωφ το γένος Δούμα. 

 

Ajouter une légende

Καρτ ποστάλ από το Ταϊγάνιο (Ταγκαρόκ), σταλμένη στην Ευφροσύνη Δουλγέρωφ το 1907

 Στην καρτ ποστάλ, αντίθετα με τη φωτογραφία,  η εικόνα θεωρείται το verso (πίσω όψη) ενώ ως recto (πρόσοψη) θεωρείται η πλευρά όπου γράφεται η διεύθυνση. Μέχρι το 1904 απαγορευόταν να γράφει κάποιος το μήνυμά του στο recto της κάρτας. Εκεί γραφόταν μόνο η διεύθυνση του παραλήπτη. Έτσι εξηγείται γιατί συχνά βλέπουμε το κείμενο στο verso  δηλαδή στην πλευρά της εικόνας. Για τον ίδιο λόγο, η εικόνα στις καρτ ποσταλ αυτής της εποχής δεν καταλαμβάνει όλο το χαρτί, αλλά αφήνει περιθώριο γύρω-γύρω, όπως παρατηρούμε και στις καρτ ποσταλ του λευκώματος της Σόνιας, ώστε να γράφει ο αποστολέας τις ευχές και τα χαιρετίσματά του. Αργότερα, έγινε η ειδική διαγράμμιση που χώριζε την κάρτα σε δύο μέρη: το πεδίο για την διεύθυνση του παραλήπτη και το πεδίο για το μήνυμα.  Όταν έγινε αυτό, η εικόνα μπορούσε πλέον να καταλάβει όλο το πίσω μέρος της κάρτας, εφόσον και τα χαιρετίσματα γράφονταν όχι πια στο περιθώριο της εικόνας, αλλά στην άλλη πλευρά.

 

Καρτ ποστάλ από την Αγία Πετρούπολη με παραλήπτη την Σόνια, στη διεύθυνση του θείου της Ιωάννη Δούμα στην Αθήνα.

 

Καρτ ποστάλ με ευχές για το νέο έτος που στέλνουν ο Παναγιώτης και η Σοφία Δαγκλή στην Σόνια, στην Οδησσό.

   

Κλείνουμε τη σύντομη αυτή παρουσίαση του λευκώματος της δωρεάς, με δύο διάσημες σκάλες της Οδησσού. Τη μνημειακή σκάλα του θεάτρου της και την κινηματογραφική σκάλα του "Θωρηκτού Ποτέμκιν" του Αϊζενστάιν.

 

 

 

το κάλυμμα του λευκώματος

 

Σημ. Η Ευφροσύνη Δουλγέρωφ το γένος Δούμα, μητέρα της Σόνιας, πρόσφερε σημαντικές υπηρεσίες κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων στην οργάνωση των νοσοκομείων και στην περίθαλψη των τραυματιών. Στο δελτίο του Ερυθρού Σταυρού με χρονολογία Ιανουάριο 1919, το όνομά της αναφέρεται μεταξύ εκείνων που έλαβαν αργυρό μετάλλιο ως αναγνώριση της προσφοράς τους. 

Βασιλική Αθ. Χατζηγεωργίου 

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

Ο ποιητής και ο όσιος. Το οδοιπορικό του Νίκου Κάλας στον Άθω και η συνάντησή του με τον γέροντα Δανιήλ Κατουνακιώτη

  ...στου Όρους τις σταυρόφυτες πλαγιές,*

φθάνουν τρεις νέοι κατά το τέλος της Άνοιξης του 1929. Ο ένας από αυτούς, 22 ετών, είναι φοιτητής της Νομικής στην Αθήνα και τελευταίος γόνος μιας αρχοντικής οικογένειας με μακρά παράδοση: ο Νίκος ή Νίκης Καλαμάρης.

Ο πατέρας του, ο Ιωάννης Καλαμάρης, είναι επιχειρηματίας και πολιτεύεται στη Σύρο με το κόμμα των Φιλελευθέρων. Η μητέρα του, Ρόζα, είναι η μοναχοκόρη του στρατηγού Αλέξανδρου Καρατζά και πήρε το όνομά της από τη γιαγιά της, Ρόζα Μπότσαρη, κόρη του ήρωα της Επανάστασης Μάρκου Μπότσαρη που με την καλλονή της εντυπωσίασε τις βασιλικές αυλές της Ευρώπης. 

Ο Νίκης, όπως τον φωνάζουν οι φίλοι του, το 1929 είναι ένας νέος με ομορφιά, πνεύμα, σπάνια καλλιέργεια, πλούτο και μαρξιστική ιδεολογία. Πηγαίνει όμως ταπεινός προσκυνητής στο Άγιο Όρος. Εκεί αποτυπώνει με την φωτογραφική του μηχανή τα θαυμαστά που βλέπει μέσα από τα φίλτρα της φυσικής συστολής και ευαισθησίας που τον διακρίνουν.  Τις φωτογραφίες από το οδοιπορικό του τις συγκέντρωσε σε ένα λεύκωμα όπου τις κόλλησε σε φύλλα από μαύρο χαρτόνι και τις υπομνημάτισε με λευκό μελάνι. Το λεύκωμα περιλήφθηκε στο τμήμα του αρχείου του που ο ίδιος, ως Νίκης Κάλας πλέον, αναγνωρισμένος ποιητής και τεχνοκριτικός, δώρισε στο ΕΛΙΑ και σήμερα φυλάσσεται στο Φωτογραφικό Αρχείο.

 

Σελίδα του λευκώματος από το οδοιπορικό του Κάλας στον Άθω το 1929. 

Κατουνάκια-Καρούλια σημειώνει επάνω αριστερά σαν τίτλο της σελίδας.
 

Ο Κάλας, αφού επισκέφθηκε όλες τις μονές, κατευθύνθηκε στη νοτιοδυτική πλευρά του Άθω με τις απόκρημνες πλαγιές, στη λεγόμενη έρημο του Αγίου Όρους. Από τα Καρούλια σκαρφαλώνει στα δυσπρόσιτα Κατουνάκια και φωτογραφίζει από μακρυά το "κελί του περιφήμου Δανιήλ", όπως σημειώνει στο λεύκωμα. Όταν φθάνει κοντά φωτογραφίζει και τον ίδιο τον Γέροντα Δανιήλ Κατουνακιώτη, τον ιδρυτή της αδελφότητας των Δανιηλαίων αγιογράφων και άξιων υπηρετών της ψαλτικής τέχνης. Είναι το μοναδικό ατομικό πορτρέτο σε όλο το λεύκωμα. Ο Κάλας έχει σταθεί σε απόσταση 4-5 μέτρων από τον γέροντα μοναχό. Με δεδομένο ότι ο Κάλας ήταν πολύ ψηλός τον φαντάζομαι να λυγίζει τα γόνατα, να χαμηλώνει, γονατιστός σχεδόν μπροστά στον γέροντα ώστε να μπορέσει να τον φωτογραφίσει εντελώς μετωπικά.

 

Ο οσιολογιώτατος Γέρων Δανιήλ Κατουνακιώτης, σημείωσε με λευκό μελάνι πάνω στο μαύρο χαρτόνι του λευκώματος δίπλα στην φωτογραφία του οσίου Δανιήλ ο νεαρός ποιητής.

Ο γέροντας, αποστεωμένος, κοιτά τον φωτογράφο με αυστηρό, καρτερικό βλέμμα κάτω από το ρυτιδωμένο μέτωπο. Το κοντό μανίκι του ρούχου του αποκαλύπτει ένα σκελεθρωμένο καρπό που καταλήγει σε μία σφιγμένη παλάμη. Ίσως να κρατά κάποιο μαντήλι στο δεξί του χέρι. Στο βάθος της εικόνας, στα αριστερά, το αμπέλι έχει αγκαλιάσει τα δοκάρια του μπαλκονιού του κελιού.

Η αξία αυτής της φωτογραφίας μας επισημάνθηκε από τον ιερομόναχο Ιουστίνο Σιμωνοπετρίτη, τον ευχαριστούμε. Είναι η τελευταία εικόνα του γέροντα Δανιήλ που κοιμήθηκε λίγους μήνες αργότερα  σε ηλικία 83 ετών, στις 8 Σεπτεμβρίου 1929.

Φέτος τον Μάρτιο, η Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου αποφάσισε την αγιοκατάταξη του Οσίου Δανιήλ του Κατουνακιώτη. Αναγράφηκε στο Αγιολόγιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας και θα εορτάζεται στις 7 Σεπτεμβρίου.

 *στίχος από ποίημα του Κάλας

Βασιλική Αθ. Χατζηγεωργίου

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

Καημένος Λελιάν

Είναι βράδυ, Τετάρτη 8 Ιανουαρίου 1896. Κάποιοι άνδρες ανεβαίνουν σκυφτοί τους πέντε ορόφους της ξύλινης σκάλας στο 39 της οδού Descartes στο Παρίσι. Φθάνουν σε ένα μικρό δωμάτιο κάτω από την επικλινή στέγη. Εκεί, σ' ένα κρεβάτι, κείτεται ο νεκρός του ποιητή Paul Verlaine. Λίγη ώρα πριν άφησε την τελευταία του πνοή. Οι άνδρες, ο Maurice Barrès, ο κόμης de Montesqiou, o Catulle Mendès, και κάποιοι νεότεροι, ήρθαν να αποχαιρετήσουν τον φίλο, μέντορα, εμπνευστή, τον μεγάλο ποιητή που μόλις έφυγε στα 51 του χρόνια. Είναι κι αυτοί ποιητές της μελαγχολίας, του παρνασσισμού, του συμβολισμού, όλα αυτά τα "κινήματα" τα οποία ενέπνευσε, διαπέρασε και ξεπέρασε ο νεκρός ποιητής. 

"Tον κλαίνε οι Μούσες και όλοι οι ποιητές", "πρέπει να τονίσουμε ότι όλες οι σημαντικές αλλαγές που συμβαίνουν αυτή τη στιγμή στη γαλλική προσωδία προέρχονται απευθείας από τον Paul Verlaine", "αύριο θα θάψουμε τη σημαία μας",  "O Pauvre Lélian πέθανε...ήταν -ο τελευταίος σ' αυτό τον αιώνα του πρακτικού πνεύματος όπου και η τέχνη γίνεται ένα επάγγελμα όπως όλα τ' άλλα- ένας ποιητής, απλά και μόνο ποιητής, μ' άλλα λόγια μια καρδιά που τραγουδά, μια καρδιά που αισθάνεται, μια καρδιά που ανθίζει", έγραφαν τις επόμενες ημέρες ομόφωνες οι νεκρολογίες.

Pauvre Lélian ήταν ο αναγραμματισμός του ονόματός του, που ο ίδιος ο Βερλαίν υιοθέτησε ως σημάδι, ως αποτύπωμα, των βασανισμένων ημερών του.

Την λαμπρή είσοδο στα γράμματα το 1866 με την πρώτη ποιητική του συλλογή δημοσιευμένη στα 22 του χρόνια, ακολούθησαν περιπέτειες αντισυμβατικής ζωής θολωμένης από το αψέντι και το αλκοόλ, και προς το τέλος, κατευνασμένης από αίσθημα θρησκευτικής προσήλωσης. Ήταν μια ζωή που τη διέτρεξε παίζοντας διαρκώς μουσική με τις λέξεις. Κάποια από τα γραπτά του χαρακτηρίσθηκαν στην εποχή μας εθνικός θησαυρός από το γαλλικό κράτος. Οι φίλοι του τοποθέτησαν το 1919 αναμνηστική πλακέτα στο τελευταίο του σπίτι. 

Ήταν όμως αυτό το σπίτι του;

 Ένας παρισινός φωτογράφος, ο Paul Cardon (1858-1941) γνωστός ως Dornac (άλλος αναγραμματισμός) ή Paul Marsan, είχε την ιδέα να φωτογραφίσει τους ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών της εποχής του στο σπίτι τους. Η σειρά αυτή των πορτραίτων ονομάσθηκε Nos contemporains chez eux, γινόταν για 40 χρόνια, ανάμεσα στο 1877 και 1917, και γνώρισε μεγάλη επιτυχία με πολλές δημοσιεύσεις και αναπαραγωγές.

 Τρία πορτραίτα του Βερλαίν είναι γνωστά από αυτή τη σειρά. Και τα τρία είναι τραβηγμένα στο καφέ  François 1^er, στον αριθμό 69 του boulevard Saint-Michel στο Παρίσι.

Η λίστα των καλλιτεχνών και λογοτεχνών που φωτογραφήθηκαν από τον Dornac περιλαμβάνει γύρω στα 150 ονόματα. Όλοι είναι φωτογραφημένοι στο εσωτερικό του σπιτιού τους. Μπροστά στο τζάκι, καθιστοί στο γραφείο, δίπλα σε ντραπερί και πολύτιμες ταπετσαρίες. Μόνον ο Βερλαίν είναι στο καφέ.

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του τα περνούσε μεταξύ νοσοκομείων, ασύλων απόρων και καφέ. Ζούσε χάρη στη γενναιοδωρία των φίλων του. Στο δωμάτιο της οδού Ντεκάρτ ήταν φιλοξενούμενος μιας γυναίκας (συμπατριώτισσάς του έγραψαν οι εφημερίδες). 

Το καφέ, λοιπόν, διάλεξε σαν σπίτι του για να φωτογραφηθεί από τον Ντορνάκ.

  

Μελαγχολικά γερμένο το κεφάλι, κρατώντας την πένα, ασκεπής, το καπέλο ακουμπισμένο στην απέναντι καρέκλα, στη διπλανή οι εφημερίδες, με μαλλιά και γένια ατίθασα-αφρόντιστα, κάθεται στο δερμάτινο καναπεδάκι του καφέ. Πάνω στο τραπέζι μια καράφα με νερό, ένα ποτήρι με αψέντι (;) και δίπλα το μελανοδοχείο.

 Από αυτή τη φωτογραφία χαράχτηκε η χαλκογραφία που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Illustration στις 18 Ιανουαρίου 1896, οκτώ μέρες μετά την κηδεία του.

Η φωτογράφιση του Βερλαίν για τη συλλογή του Ντορνάκ έγινε γύρω στο 1892. Στο Φωτογραφικό Αρχείο έχουμε μια άλλη εκδοχή από την φωτογράφιση της ημέρας εκείνης.

 

 Ο ποιητής φορά το καπέλο, ακουμπά στον καθρέπτη πίσω σαν να ονειροπολεί ή να κοιμάται, οι εφημερίδες είναι πάνω στο τραπέζι και το ποτό στο ποτήρι είναι σκουρόχρωμο, πιθανώς κόκκινο κρασί.

 Στο χαρτόνι του πλαισίου, η κόκκινη σφραγίδα του φωτογράφου με τον τίτλο της σειράς: NOS CONTEMPORAINS CHEZ EUX. Οι σύγχρονοί μας στο σπίτι τους. 

Στο πίσω μέρος της φωτογραφίας διαβάζουμε τα ονόματα των προσωπικοτήτων που έχουν ήδη φωτογραφηθεί. Ο Βερλαίν βρίσκεται σε απόσταση τεσσάρων ονομάτων από τον συνομήλικο φίλο του Stéphane Mallarmé, ο οποίος χρωστά εν πολλοίς στον Βερλαίν την καθιέρωσή του.

 

 

 Ο  Mallarmé διαδέχθηκε τον Βερλαίν στον τίτλο Πρίγκηπας των ποιητών που διατηρούσε ο φτωχός Λελιάν μέχρι το θάνατό του. 

 

ΥΓ. Η πρώτη στροφή από το διάσημο ποίημα του Βερλαίν το τραγούδι του Φθινόπωρου (chanson d'automne),  ακούσθηκε τις πρώτες μέρες του Ιουνίου του 1944 από το ραδιόφωνο του Λονδίνου για να ανακοινωθεί κωδικά η απόβαση των συμμάχων στη Νορμανδία.

Les sanglots longs

Des violons 

    De l'automne

Blessent mon coeur

D'une langueur 

    Monotone

 

Πού να φανταζόταν ο Βερλαίν ότι 100 χρόνια μετά τη γέννησή του, οι στίχοι του θα διέσχιζαν τη Μάγχη φορτισμένοι με αλληγορικά μηνύματα, προάγγελοι μιας μεγάλης νίκης. 

Σας ευχόμαστε Καλό Φθινόπωρο,

 

Βασιλική Αθ. Χατζηγεωργίου

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

Καλό καλοκαίρι!

Τα παιδιά, επιβάτες του φέρυ-μποτ Ρίου, Αντιρρίου, αγναντεύουν τη θάλασσα, χωρίς να υποψιάζονται ότι κάποιος τα φωτογραφίζει.  Στο βάθος διακρίνεται αμυδρά το Καστέλι του Αντιρρίου.Φωτογραφία-σλάϊντ του Χρήστου Ευελπίδη, το καλοκαίρι του 1969. Πριν τη γέφυρα που δεσπόζει σήμερα, το φέρυ μόνο ένωνε τις δύο ακτές. 

J40: Αίγιο, πρωτομαγιά 1907

Αναμνηστική οικογενειακή φωτογραφία από την πρωτομαγιά του 1907 στο Αίγιο. 

(αρχείο οικογένειας Μεγαπάνου)

Με την νοσταλγική αυτή εικόνα της belle époque, αντιπροσωπευτικό πορτραίτο μιας μεγαλοαστικής  οικογένειας, κλείνουμε την σειρά των δημοσιεύσεων J που ξεκινήσαμε την 23η Μαρτίου με την έναρξη των προληπτικών μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Στο διάστημα αυτό έγιναν 22 δημοσιεύσεις, όλες από το σπίτι όπως επιβαλλόταν. Το ψηφιακό απόθεμα του Αρχείου, ευτυχώς πλούσιο, επέτρεψε αυτή την "τηλε-εργασία" αποδεικνύοντας για μία ακόμα φορά την σπουδαιότητά του. Εάν κάτι διδαχθήκαμε, είναι ότι η ψηφιοποίηση πρέπει να συνεχισθεί, γιατί μόνον έτσι μπορεί να διασφαλισθεί η διατήρηση των τεκμηρίων και η πρόσβαση σε αυτά.
 Σε λίγο θα λήξει η περίοδος της συλλογικής καραντίνας μας (40 ημέρες κράτησε, όνομα και πράγμα). Η έξοδος, πολυπόθητη για πολλούς, επίφοβη για άλλους θα εγκαινιάσει νέους τρόπους συμπεριφοράς και κοινωνικής συνεύρεσης. 
Για κάποιο διάστημα δεν θα είναι δυνατή η εκτέλεση ομαδικών πορτραίτων όπως αυτό που δημοσιεύουμε σήμερα. Δεν χρειάζεται όμως να θορυβηθούμε. Το κολάζ, είναι μία παλιά τεχνική, γνώριμη στους φωτογράφους, που τώρα την έχει αναλάβει το Photoshop. Από ατομικές φωτογραφίες θα δημιουργούνται οι ομαδικές, απλά και χωρίς περιορισμούς στο πλήθος των συμμετεχόντων. 

Ένα εξαιρετικό δείγμα κολάζ αποτελεί η παρακάτω εικόνα. 

Εδώ, τρεις φωτογραφίες χρησιμοποιήθηκαν για να γίνει αυτό το οικογενειακό πορτραίτο.

Ο  μυστακοφόρος νέος, ομογενής στο Σικάγο, ζήτησε από τον φωτογράφο να τον "ενώσει" με τον πατέρα και τη σύζυγο ή την αδελφή. Η φωτογραφία, χρονολογημένη το 1908, είναι και αυτή της μπελ επόκ, όμως διαφορετικής ατμόσφαιρας από την προηγούμενη και άλλης κοινωνικής τάξης.

Βασιλική Αθ. Χατζηγεωργίου

 
Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

J36: 'Αμφισσα, 7 Ιουλίου 1931

 
http://fa-elia-miet-errata.blogspot.com/2020/04/j36-7-1931.html

J26:Καλό Πάσχα

Με τις τρεις εικόνες της δεκαετίας του 1930 από τον φωτογράφο Αντώνη Οικονομίδη 

συνοδεύουμε τις ευχές μας για 

Καλή Ανάσταση

Δελφοί

Αθήνα

Καστοριά

Βασιλική Χατζηγεωργίου, Ματθίλδη Πυρλή
Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ 

J25: Ιερουσαλήμ 1928

Μεταφερόμαστε νοερά σε ένα ταξίδι στον χρόνο και παρακολουθούμε την Ακολουθία του Μεγάλου Νιπτήρος της Μεγάλης Πέμπτης στην Ιερουσαλήμ.

Στην εξέδρα οι αρχιερείς τελούν την Ακολουθία του Νιπτήρος. Πλήθος προσκυνητών γεμίζει ασφυκτικά την Αγία Αυλή του Ναού της Αναστάσεως.

Ομάδα προσκόπων, τιμητικό άγημα για την θρησκευτική τελετή.

Μία ακόμα λήψη από την τελετή της Ακολουθίας του Μεγάλου Νιπτήρος στην Ιερουσαλήμ τη δεκαετία του 1920.  Στο passe-partout  η σφραγίδα του φωτογράφου, Μ. Σαββίδης, Ιερουσαλήμ. Στον απέναντι τοίχο έχουν στηθεί ξύλινα ικριώματα πάνω στα οποία στέκονται φωτογράφοι και κινηματογραφιστές.

Βασιλική Αθ. Χατζηγεωργίου

 

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

J23: Σέρρες 1913

Αν και η φωτογραφία που ακολουθεί δεν φέρει σφραγίδα του φωτογράφου όπως η παραπάνω, εικάζουμε ότι είναι και πάλι του Θωμά Αβραμιάδη επειδή έχουν το ίδιο passe-partout, και την ίδια επεξεργασία.  Πρόκειται και πάλι για ομάδα αξιωματικών κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων. Και στις δύο φωτογραφίες η κεντρική φιγούρα είναι ο αξιωματικός Μέγας Γεώργιος Οικονομίδης.

Τις φωτογραφίες δώρισε στο ΕΛΙΑ η κυρία Μαντώ Οικονομίδου, απόγονος του εικονιζόμενου.

Μόλις τον Αύγουστο του 1913, με την υπογραφή της συνθήκης του Βουκουρεστίου, η Ανατολική Μακεδονία μέχρι και την Καβάλα περιήλθε στην ελληνική κυριαρχία. Οι Βούλγαροι κατά την αποχώρησή τους βομβάρδισαν την πόλη και έκαψαν το κεντρικό της τμήμα.

Γενική άποψη των Σερρών πριν την καταστροφή.

Το 1913 ο Ελευθέριος Βενιζέλος επισκέφθηκε την πόλη των Σερρών. Στην παρακάτω φωτογραφία εικονίζεται η επιτροπή των Μακεδόνων προκρίτων που τον υποδέχθηκε.

Το ομαδικό αυτό πορτραίτο είναι αγνώστου φωτογράφου. Είναι βέβαια φτιαγμένο από επαγγελματία φωτογράφο και πιθανόν να πρόκειται για τον Αβραμιάδη, ο οποίος υπογράφει και το παρακάτω ωραίο πορτραίτο του Μαζαράκη-Αινιάν.

J17: τα πολλά πρόσωπα της Αμαλίας

αφιερώνεται στις άσπρες μπλούζες.

 Η Αμαλία Φλέμιγκ (1912-1986) υπήρξε μία σπουδαία γυναίκα, με πολλούς ρόλους και πρόσωπα, πάντα στην υπηρεσία του ανθρώπου, με αυταπάρνηση και ανιδιοτέλεια.

Επιστήμονας γιατρός, αντιστασιακή, ερευνήτρια, κομψή καλλονή, σύζυγος, λαίδη, δυναμική συνεχίστρια του έργου του Φλέμιγκ, γενναία αγωνίστρια για τις δημοκρατικές ελευθερίες, υπερασπίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προστάτιδα όσων την είχαν ανάγκη, φίλη, οικοδέσποινα και άνθρωπος σεμνού ήθους, πρόσφερε στην χώρα υπηρεσίες που δεν πρέπει να λησμονούμε.

Ας ανακαλύψουμε μερικά από τα πορτραίτα αυτής της σημαντικής προσωπικότητας σε διάφορες ηλικίες και περιόδους της πολυκύμαντης ζωής της.

 

J11: στο εργοστάσιο

Κλωστήριο, 1952

Η σημερινή μας δημοσίευση δείχνει εικόνες από εργοστάσια της χώρας μας σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, τον 20ό αιώνα.

εργοστάσιο Κεραμεικού, Ν. Φάληρο 1932 π.

Ανώνυμος Ελληνική Εταιρεία Χαρτοποιΐας, Αίγιο 1933

Ανώνυμος Ελληνική Εταιρεία Χαρτοποιΐας, Αίγιο 1933

εργοστάσιο ζυθοποιΐας ΦΙΞ, Αθήνα 1961

εργοστάσιο ζυθοποιΐας ΦΙΞ, Αθήνα 1961

Φαρμακοβιομηχανία Faran, Αθήνα 1965

Φαρμακοβιομηχανία Faran, Αθήνα 1965

εργοστάσιο Κεραμεικού, Χαλκίδα 1967

Εργοστάσιο παραγωγής καφέ BRAVO, 1974

Ανώνυμος Ελληνική Εταιρεία Χαρτοποιΐας, Αίγιο 1933

Αφιερώνεται σε όλους όσους εργάζονται στις δύσκολες σημερινές συνθήκες, ώστε να μη μας λείπει τίποτα.

Βασιλική Αθ. Χατζηγεωργίου

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

J8:σιγή, in memoriam

Pierre Soulages, Μονόχρωμο, τρίπτυχο, ακρυλικό σε πανί 181x244εκ. 2009

J7: το σχολείο της Καλαμπάκας

Λίγα πράγματα έχουν μείνει άθικτα στη χώρα μας από το κύμα της προόδου, της αστυφιλίας, της ανάπτυξης. Συγκρίνοντας παλιές φωτογραφίες πόλεων και χωριών με σημερινές, πολύ σπάνια ανιχνεύονται τοπόσημα στον ιστό της πόλης που μας βοηθούν στην ταύτιση των εικόνων.

Η απρόμαυρη εικόνα που δημοσιεύουμε είναι ένα αρνητικό, όπως εξάλλου μαρτυρεί και το μαύρο περιθώριο με τη λευκή αρίθμηση. Εικονίζει ένα σχολείο στην Καλαμπάκα, κάτω ακριβώς από την επιβλητική σιλουέτα των βράχων των Μετεώρων. Οι μαθητές με νωχελική περιέργεια παρατηρούν τον "ξένο" που φωτογραφίζει. Ο ξένος είναι κάποιος μηχανικός, κατά πάσα πιθανότητα με καμπαρντίνα και ρεπούμπλικα, που δουλεύει τη δεκαετία του 1950 για το πρόγραμμα ανασυγκρότησης της χώρας. 

Καμιά δεκαριά χρόνια αργότερα, το 1965, ο Χρήστος Ευελπίδης, Αθηναίος τουρίστας, απαθανατίζει μια άλλη σκηνή, από μεγαλύτερη απόσταση αυτή τη φορά: τους μαθητές να μεταβαίνουν για εκκλησιασμό στη Μητρόπολη όπως σημειώνει ο ίδιος.

Πόση ήταν η έκπληξη μας όταν σε ταξίδι μας στην Καλαμπάκα τα βήματά μας μας οδήγησαν στο σκηνικό των δύο αυτών φωτογραφιών. Το κτίσμα απαράλλαχτο σήμερα, λειτουργικό, σχολείο όπως και τότε, στεγάζει το 2ο και 5ο νηπιαγωγείο της πόλης.

Τις φωτογραφίες που ακολουθούν μας έστειλε η φίλη μας Στέλλα Αλμπάνη, γέννημα θρέμμα και κάτοικος της Καλαμπάκας. Την ευχαριστούμε. Η μόνη διαφορά με τις παλιές φωτογραφίες είναι ότι στις σημερινές απουσιάζουν τα παιδιά.

φωτογραφία Στέλλα Αλμπάνη, Καλαμπάκα 2020

φωτογραφία Στέλλας Αλμπάνη, Καλαμπάκα 2020

Ευχόμαστε σύντομα να μπούνε και παιδιά στη φωτογραφία.


Βασιλική Αθ. Χατζηγεωργίου

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

J6: ο φούρνος

Η σημερινή μας δημοσίευση αφιερώνεται σε εκείνες και εκείνους που ανασήκωσαν τα μανίκια και άρχισαν (ή συνεχίζουν) να ζυμώνουν ψωμί στο σπίτι.
Αφιερώνεται σε εκείνες και εκείνους που παρακολουθούν με αγωνία το "ανέβασμα" ή το "φούσκωμα" του ζυμαριού, υπολογίζουν τις ώρες που πρέπει να περάσουν μέχρι το φούρνισμα της φραντζόλας ή του καρβελιού και μετά βλέπουν με συγκίνηση και ικανοποίηση το ψωμί τους να χρυσίζει μέσα στο φούρνο!

Γιώργος Βαφιαδάκης, φούρνισμα ψωμιού στο χωριό Καλαμούδι, Εύβοια, 1931

Frédéric Boissonnas, Ζεμενό Κορινθίας, 1903

Αντώνης Οικονομίδης, φούρνος και αγελάδες στην αυλή σπιτιού σε χωριό της Μακεδονίας. Δεκαετία 1930.

Άγνωστου φωτογράφου, παιδάκι μπροστά σε κτιστό φούρνο σε αυλή. 1923

Ευχόμαστε καλή επιτυχία σε όλους! Καλοφάγωτα!


Βασιλική Αθ. Χατζηγεωργίου

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ