rc

Παρασκευή, 15 Φεβρουαρίου 2019

ΑΦΕΛΙΑ 7, το τελευταίο πορτρέτο.


Εξώφυλλο της νέας έκδοσης στη σειρά ΑΦΕΛΙΑ, Το τελευταίο πορτρέτο, ΜΙΕΤ 2019


Το έθιμο της φωτογράφισης των νεκρών είναι τόσο παλιό όσο και η φωτογραφία. Σήμερα θεωρούμε μακάβρια την φωτογραφική αποτύπωση του οικείου νεκρού, όμως για περισσότερο από ένα αιώνα όσοι είχαν τα μέσα να πληρώσουν τον φωτογράφο διάλεγαν να κρατήσουν μία τελευταία εικόνα του αγαπημένου προσώπου που έχασαν. 
 Όπως γράφει και η Ελιάνα Χουρμουζιάδου στο εισαγωγικό κείμενό της με τίτλο "Φωτογραφίζοντας τους νεκρούς από τον 19ο αιώνα ως τις μέρες μας":
...οι φωτογραφίες αυτές ήταν συχνά οι μοναδικές απεικονίσεις του νεκρού που θα έμεναν στους οικείους του, αφού εκείνη την εποχή οι άνθρωποι φωτογραφίζονταν σε ευάριθμες και ειδικές περιπτώσεις.

απόσπασμα δίστηλης νεκρολογίας του νεαρού Παύλου Τομπάζη δημοσιευμένη στην εφημερίδα Ακρόπολη τον Ιανουάριο 1885 στην οποία γίνεται αναφορά στη φωτογράφιση του παιδιού.

Στο 7ο βιβλίο της σειράς ΑΦΕΛΙΑ επιλέξαμε να παρουσιάσουμε τα νεκρικά πορτραίτα της συλλογής του Φωτογραφικού Αρχείου. Η απόφαση ήταν δύσκολη, βασίσθηκε όμως στο γεγονός ότι το φωτογραφικό αυτό είδος κατέχει σημαντική θέση τόσο στην ιστορία της Φωτογραφίας όσο και στην κοινωνική ανθρωπολογία. Η ερμηνεία αυτών των εικόνων, ξένων προς εμάς σήμερα, απαιτεί να ανατρέξουμε σε έθιμα και κοινωνικούς κώδικες του παρελθόντος.   
Γράφει η Ελιάνα Χουρμουζιάδου:
Στις φωτογραφίες που έχουν τραβηχτεί σε κηδείες συχνά ο νεκρός διακρίνεται ελάχιστα, καταγράφεται όμως εναργώς η κοινωνική διάσταση της απώλειάς του και αναδεικνύεται η θέση του ( και η θέση της οικογένειάς του) μέσα στην κοινότητα, καθώς και η συμμετοχή της ίδιας της κοινότητας στο πένθος. 

Στις σελίδες του βιβλίου συνυπάρχουν φωτογραφίες γνωστών, δημόσιων προσώπων, όπως οι νεκροί των βασιλέων Όθωνα και Κωνσταντίνου Α' ή του πατριάρχη Αλεξανδρείας Μελέτιου Μεταξάκη, με πορτρέτα αγνώστων των οποίων η ταύτιση δε στάθηκε δυνατή.
Νεκρικό πορτρέτο του Κωνσταντίνου Α' ο οποίος απεβίωσε στο Παλέρμο της Ιταλίας, στις 11 Ιανουαρίου 1923. Ο νεκρός κρατά σταυρό και είναι σκεπασμένος με την ελληνική σημαία.


Γνωστός φωτογράφος-πορτρετίστας της Αθήνας και της Πάτρας ο Νικόλαος Μπίρκος έκανε το νεκρικό πορτρέτο του άγνωστου άνδρα. Η λήψη έγινε στο σπίτι του νεκρού περί το 1900. 

Στην περίπτωση που δεν υπήρχε η δυνατότητα φωτογράφισης του νεκρού όπως συνέβαινε αν ο άνθρωπος είχε σκοτωθεί στο πεδίο της μάχης, η οικογένεια έδινε στον φωτογράφο μία φωτογραφία και εκείνος την πλαισίωνε με άνθη και στεφάνια χρησιμοποιώντας τεχνικές φωτογραφικού κολάζ. Έτσι υποδηλώνονταν η απώλεια.

Κατά την προετοιμασία του βιβλίου, μας απασχόλησε το ερώτημα εάν θα περιλαμβάναμε και αυτόν τον τύπο πορτρέτων στην έκδοση, όμως τελικά αποφασίσαμε ότι συνιστά ένα ιδιαίτερο είδος και δεν συμπεριλήφθηκαν. Παραθέτουμε εδώ κάποιες από αυτές τις εικόνες οι οποίες κατά μία έννοια συνιστούν επίσης ένα τελευταίο πορτρέτο.
  





Δημήτρης Παπαντωνίου, δικηγόρος από τον Πόρο, έπεσε στη μάχη Προφήτη Ηλία στην Ήπειρο κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων. Εικόνα δημοσιευμένη στο περιοδικό Ελλάς, Δεκ. 1912


Στον σύνδεσμο, το δελτίο τύπου της έκδοσης ΑΦΕΛΙΑ 7.

Λίγους μήνες μετά την έκδοση του "τελευταίου πορτρέτου" ο Ηλίας Μαγκλίνης έριξε μια στοχαστική ματιά στο βιβλίο και έδωσε ένα συγκινητικό κείμενο στη στήλη του στην εφημερίδα  ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ.


Βασιλική Χατζηγεωργίου
Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

Πέμπτη, 3 Ιανουαρίου 2019

2019. Νέα χρονιά, νέες αναμνήσεις.



Λευκώματα από το αρχείο του Γεωργίου Κουμάντου, δωρεά Ευγενίας Κουμάντου, 2014. (φωτογραφία ΒΧ)

Σας ευχόμαστε να συλλέξετε πολλές και καλές αναμνήσεις ώστε να γεμίσετε τα Photo-Albums σας. 

Σας ενθαρρύνουμε να τυπώνετε κάποιες από τις μυριάδες φωτογραφίες που τραβάτε με το κινητό σας και να τις ταξινομείτε χρονολογικά μέσα σε λευκώματα. Με τον τρόπο αυτό εξαναγκάζεστε σε μία επιλογή, πράγμα που μόνο ευεργετικό μπορεί να αποβεί για τις αναμνήσεις σας.
Την εποχή του φιλμ, η επιλογή γινόταν κυρίως πριν τη λήψη. Η παραγωγή εικόνων αυτοπεριοριζόταν από το ίδιο το μέσο.
Σήμερα, την εποχή του τηλεφώνου-φωτογραφική μηχανή, το μόνο όριο είναι η εξάντληση της μπαταρίας ή ο κορεσμός της κάρτας μνήμης. Εύκολα ανανεώσιμα και τα δύο, οπότε πρακτικά δεν υπάρχει περιορισμός. Στο τέλος όμως τί θα μείνει από τις 700 φωτογραφίες που τραβήξατε κατά την τριήμερη εξόρμησή σας στην ορεινή Αρκαδία  ή τις 1500 φωτογραφίες από την εβδομάδα στο Παρίσι και τη Ντίσνεϋλαντ, που γιόρτασε φέτος τα 90 χρόνια του Μίκυ Μάους;

 Το χαρτί έχει αποδείξει τη μακροβιότητά του. Οι άυλες ψηφιακές εικόνες, απ' την άλλη, δεν έχουν περάσει στην ενηλικίωσή τους.

Καλή δημιουργική χρονιά!

Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 2018

11 Νοεμβρίου 2018


Χτες, 11 Νοεμβρίου 2018, η Ευρώπη γιόρτασε τα 100 χρόνια από την λήξη του Μεγάλου Πολέμου. Γιόρτασε την ανακωχή  που υπογράφηκε στις Βερσαλίες στις 11 το πρωί της 11ης Νοεμβρίου 1918. 
Οι αυτοκρατορίες διαμελίστηκαν, τα σύνορα επαναχαράχτηκαν κι οι λαβωμένοι επιζήσαντες πίστεψαν ότι η ανακωχή αυτή θα σφράγιζε την ειρήνη για πάντα. Είκοσι χρόνια μετά διαψεύσθηκαν. 
Στην προηγούμενη ανάρτησή μας δημοσιεύσαμε εικόνες από την επίσκεψη του στρατηγού Guillaumat  στην Αθήνα, τον Ιανουάριο του 1918, το χρόνο που η Ελλάδα εγκαταλείποντας την ουδετερότητα της μπήκε στον πόλεμο. Ο Γάλλος στρατηγός, διοικητής της Στρατιάς της Ανατολής, έκρινε ότι ο ελληνικός στρατός ήταν έτοιμος για τον "ιερό πόλεμο" όπως είπε σε συνέντευξή του σε εφημερίδα μετά την επιθεώρηση των ελληνικών αγημάτων. Εκείνη την εποχή κανείς πια δεν θεωρούσε ιερό αυτό τον πόλεμο, μία μόνο επιθυμία είχαν, να τελειώσει η σφαγή. 

Δημοσιεύουμε φωτογραφίες της φωτογραφικής υπηρεσίας του γαλλικού στρατού από τα μέτωπα της Φλάνδρας και της Γαλλίας μετά την υποχώρηση των Γερμανών. Οποιαδήποτε ομοιότητα με σημερινά πολεμικά μέτωπα ανά τον κόσμο είναι εντελώς τυχαία. 




























Βασιλική Χατζηγεωργίου

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

Τετάρτη, 7 Νοεμβρίου 2018

190 χρόνια Σχολή Ευελπίδων

Η Σχολή Ευελπίδων, το αρχαιότερο εκπαιδευτικό ίδρυμα της χώρας, γιορτάζει φέτος τα 190 χρόνια από την ίδρυσή της. Με απόφαση του κυβερνήτη της Ελλάδας, Ιωάννη Καποδίστρια, ξεκίνησε η λειτουργία της Σχολής στο Ναύπλιο το 1828.
Με αφορμή αυτή την επέτειο δημοσιεύουμε σήμερα φωτογραφίες από το αρχείο του στρατηγού Λεωνίδα Ι. Παρασκευόπουλου που φυλάσσεται στο Φωτογραφικό μας Αρχείο.

Πρόκειται για φωτογραφίες από την επίσκεψη του γάλλου αρχιστράτηγου Γκυγιωμά (Adolphe Guillaumat, 1863-1940) στην Αθήνα τις πρώτες ημέρες του 1918. Ο Γκυγιωμά είχε μόλις αναλάβει τα καθήκοντά του ως διοικητής της στρατιάς της Ανατολής, που έδωσε το δικό της φόρο αίματος στη Βαλκανική κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου. 
Έφθασε στο σταθμό Λαρίσης ερχόμενος από τη Θεσσαλονίκη το Σάββατο 13 Ιανουαρίου 1918 και παρέμεινε στην Αθήνα για 3 μέρες. Την επομένη της άφιξής του, Κυριακή 14 Ιανουαρίου, επιθεώρησε ελληνικά στρατεύματα στο Πεδίο του Άρεως. Οι φωτογραφίες τραβήχθηκαν κατά τη διάρκεια εκείνης της επιθεώρησης.

Τμήμα χάρτη της περιοχής του Πεδίου του Άρεως στην Αθήνα του 1930. Επάνω δεξιά απεικονίζονται τα κτίρια της Σχολής Ευελπίδων που σήμερα στεγάζουν δικαστήρια. ( Συλλογή χαρτών ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ)


Αθήνα, Πεδίο του Άρεως, 14 Ιανουαρίου 1918. Ο αρχιστράτηγος Γκυγιωμά επιθεωρεί άγημα Ευελπίδων. Στο βάθος διακρίνεται το κτίριο της Σχολής. (ΦΑ ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ. PAR1.157)

Αθήνα, Πεδίο του Άρεως, 14 Ιανουαρίου 1918. Ο αρχιστράτηγος Γκυγιωμά επιθεωρεί αγήματα του ελληνικού στρατού. Στο βάθος διακρίνεται το κτίριο της Σχολής Ευελπίδων. (ΦΑ ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ. PAR1.158)

Αθήνα, Πεδίο του Άρεως, 14 Ιανουαρίου 1918. Ο αρχιστράτηγος Γκυγιωμά επιθεωρεί αγήματα του ελληνικού στρατού. Στο βάθος διακρίνεται το κτίριο της Σχολής Ευελπίδων. (ΦΑ ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ. PAR1.160)
Αθήνα, Πεδίο του Άρεως, 14 Ιανουαρίου 1918. Ο αρχιστράτηγος Γκιγιωμά παρακολουθεί παρέλαση αγημάτων του ελληνικού στρατού. Πίσω ακριβώς ο αρχηγός του Α' Σώματος Στρατού αντιστράτηγος Λεωνίδας Ι. Παρασκευόπουλος. Στο βάθος διακρίνεται το κτίριο της Σχολής Ευελπίδων. (ΦΑ ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ. PAR1.162)

Αθήνα, Πεδίο του Άρεως, 14 Ιανουαρίου 1918. Ο αρχιστράτηγος Γκυγιωμά πλαισιωμένος από το επιτελείο της ελληνικής κυβέρνησης.  Αριστερά του Γάλλου στρατηγού ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος με ανασηκωμένο το γιακά του παλτού του. Ανάμεσα στους Βενιζέλο και Γκυγιωμά διακρίνεται το κεφάλι του στρατηγού Παναγιώτη Δαγκλή. Στο κέντρο της ομήγυρης, σε δεύτερο πλάνο, Γάλλος αξιωματικός του επιτελείου του Γκυγιωμά. Δίπλα του ο Νικόλαος Πολίτης υπουργός Εξωτερικών, δεξιά του ο Κωνσταντίνος Ρακτιβάν υπουργός Εσωτερικών. Σε πρώτο πλάνο η δεσπόζουσα μορφή του διοικητή του Α' Σώματος Στρατού αντιστράτηγου Λεωνίδα Παρασκευόπουλου και ακριβώς πίσω του ο Σπυρίδων Σίμος, υπουργός Περιθάλψεως. Τέλος, στα αριστερά της εικόνας διακρίνεται ο Μιλτιάδης Νεγρεπόντης υπουργός Οικονομικών,  το βλέμμα του οποίου έχει απορροφήσει κάτι προς την αντίθετη κατεύθυνση των υπολοίπων.    (ΦΑ ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ. PAR1.163)

Αθήνα, Πεδίο του Άρεως, 14 Ιανουαρίου 1918. Ο αρχιστράτηγος Adolphe Guillaumat (Γκυγιωμά) συνομιλεί με τον διοικητή του Α' Σώματος Στρατού αντιστράτηγο Λεωνίδα Παρασκευόπουλο. Οι δύο άνδρες εκτός της αφοσίωσης που είχαν στην πατρίδα τους, είχαν και κάτι άλλο κοινό.  Και οι δύο έγραφαν καθημερινά στις συζύγους τους από το μέτωπο. Οι πολυάριθμες αυτές επιστολές  και του ενός και του άλλου έχουν δημοσιευθεί προσφέροντας πολλά στην ιστορική έρευνα. Ανάμεσά στους δύο στρατηγούς στο πίσω πλάνο ο συνταγματάρχης Αλέξανδρος Μαζαράκης που είχε ορισθεί ξεναγός του Γάλλου στρατηγού κατά την διάρκεια της επίσκεψής του στην Αθήνα.

Την επομένη της παρέλασης στο Πεδίο του Άρεως, η εφημερίδα ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ δημοσίευε το σχετικό ρεπορτάζ.

Ο ίδιος ο Γκυγιωμά λίγες ημέρες αργότερα σε συνέντευξή του από τη Θεσσαλονίκη στην εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ διατύπωνε την ικανοποίησή του από την επιθεώρηση των ελληνικών στρατευμάτων και σύγκρινε τη Σχολή Ευελπίδων με την αντίστοιχη γαλλική Στρατιωτική Σχολή Σεν- Συρ (Saint-Cyr)

ΠΑΤΡΙΣ, 17/1/1918
Εδώ κλείνει η δική μας μικρή συμβολή στον εορτασμό αυτής της επετείου.

Στον παρακάτω σύνδεσμο, εικόνες από την έκτακτη πανηγυρική συνεδρία της Ακαδημίας Αθηνών για να τιμήσει τα 190 χρόνια της Σχολής Ευελπίδων.



Βασιλική Χατζηγεωργίου

Φωτογραφικό Αρχείο

Τρίτη, 2 Οκτωβρίου 2018

Que c'est triste Venise


Σήμερα δημοσιεύουμε μερικές εικόνες της θλιμμένης Βενετίας από τη συλλογή καρτ ποσταλ της Ειρήνης Λασκαρίδου (1898-1958),  ιδρύτριας και ισόβιας διευθύντριας του Οίκου τυφλών.

συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ





συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ




συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ




συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ


συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ



συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ
συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ
 
στον παρακάτω σύνδεσμο τα αξέχαστα τραγούδια του Charles Aznavour

από το αρχείο του εθνικού οπτικοακουστικού ινστιτούτου της Γαλλίας.



Βασιλική Χατζηγεωργίου

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

Παρασκευή, 10 Αυγούστου 2018

Καλά μπάνια

Αίγινα 1921. Το κορίτσι με τη folding camera. Λεπτομέρεια της παρακάτω εικόνας.


Ιούνιος 1921 Αίγινα. (αρχείο οικογ. Λύκουδη)






Αιδηψός, 1930 δεκαετία.









Ο ρεμβώδης Θράσος Καστανάκης και εμείς σας ευχόμαστε καλά μπάνια.


Βασιλική Χατζηγεωργίου-Ματθίλδη Πυρλή

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

Πέμπτη, 24 Μαΐου 2018

Δύο φίλοι, δύο χρονιές, δύο ταξίδια, ένα βιβλίο.


Ο Φρεντερίκ Μπουασονά με τη χαρακτηριστική πλούσια κόμη του αριστερά δείχνει ένα πίνακα στον φίλο του Ντανιέλ Μπώ-Μποβύ. Γενεύη 1907.


Η φωτογραφία των δύο φίλων δημοσιεύεται ως προμετωπίδα στο 6ο βιβλίο της σειράς ΑΦΕΛΙΑ με τίτλο " F. BOISSONNAS, D. BAUD-BOVY, ΔΥΟ ΤΑΞΙΔΙΑ, 1913 &1919".
Στο βιβλίο δημοσιεύονται 49 φωτογραφίες από τα ταξίδια των δύο Ελβετών στη Μακεδονία.  Στο εισαγωγικό της κείμενο η Ματθίλδη Πυρλή εξηγεί το γιατί και το πώς αυτών των ταξιδιών. Από την συμφωνία με την ελληνική κυβέρνηση για την φωτογράφηση των νέων προσαρτημένων εδαφών, μέχρι την έκδοση των λευκωμάτων από τον εκδοτικό οίκο Boissonnas με φωτογραφίες του Frédéric  και κείμενα του Baud-Bovy  παρακολουθούμε τον ενθουσιασμό, αλλά και τον κόπο των δύο ταξιδιωτών.  Οι μετακινήσεις σε δύσβατες περιοχές, η διαμονή σε "κορεόπληκτα" καταλύματα, αλλά κυρίως  η οργάνωση της μεταφοράς του φωτογραφικού εξοπλισμού δεν πτόησαν τους δύο αλπινιστές οι οποίοι κατάφεραν και την πρώτη ανάβαση στον Μύτικα τον Αύγουστο του  1913.
















 
Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου βλέπουμε το υπόλοιπο τμήμα της φωτογραφίας του εξωφύλλου. Άποψη της παραλιακής λεωφόρου Νίκης. Πρόκειται για μία λήψη που έκανε ο Φρειδερίκος πάνω από τον Λευκό Πύργο κατά το δεύτερο ταξίδι του στη Θεσσαλονίκη το 1919.



Οι φωτογραφίες που δημοσιεύονται στο βιβλίο προέρχονται από το αρχείο του Νίκου Γουλανδρή το οποίο περιήλθε στο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ το 2017 με δωρεά της συζύγου του Αλεξάνδρας Πουρνάρα. Πρόκειται για μια σειρά γυάλινων διαφανειών του Οίκου Frédéric Boissonnas οι οποίες προορίζονταν για προβολές κατά τη διάρκεια διαλέξεων.


Σελίδα του βιβλίου ΑΦΕΛΙΑ 6 στην οποία αποτυπώνονται ενδεικτικά κάποιες γυάλινες διαφάνειες (slides) της συλλογής Μπουασονά που φυλάσσονται στο Φωτογραφικό Αρχείο του ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ. 





Η τυπωμένη φίρμα του Οίκου όπως εμφανίζεται στο περιθώριο των γυάλινων διαφανειών.




Από έκδοση του Οίκου Μπουασονά. Ο Φρεντ. με τον φακό του και ο Ντανιέλ με την πένα του πρόσφεραν εκδόσεις απαράμιλλης τυποτεχνικής και αισθητικής αρτιότητας όπως σημειώνει η Ματθίλδη Πυρλή.




Παράλληλα με την έκδοση του έκτου βιβλίου της σειράς μας, οργανώσαμε και μία έκθεση στο βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ στην Θεσσαλονίκη (Τσιμισκή 11) με τίτλο:


Στην πόλη των ωραίων εκκλησιών
Η Θεσσαλονίκη του Φρεντερίκ Μπουασσοννά, 1913 και 1919
Από το αρχείο του ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ






Η έκθεση εγκαινιάσθηκε την Τρίτη 15 Μαΐου και θα διαρκέσει έως το Σάββατο 15 Σεπτεμβρίου 2018.

Κλείνουμε με δύο φωτογραφίες από τα εγκαίνια της έκθεσης. Οι φίλοι Θεσσαλονικείς έχουν επιδοθεί ήδη στην ταυτοποίηση των εικονιζόμενων κτιρίων, εκκλησιών και άλλων τοπόσημων της πόλης, πριν και μετά την πυρκαγιά, που αναδύονται μέσα από τις πανοραμικές απόψεις του Φρειδερίκου.












Βασιλική Χατζηγεωργίου

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ