11 Νοεμβρίου 2018

Χτες, 11 Νοεμβρίου 2018, η Ευρώπη γιόρτασε τα 100 χρόνια από την λήξη του Μεγάλου Πολέμου. Γιόρτασε την ανακωχή  που υπογράφηκε στις Βερσαλίες στις 11 το πρωί της 11ης Νοεμβρίου 1918. 

Οι αυτοκρατορίες διαμελίστηκαν, τα σύνορα επαναχαράχτηκαν κι οι λαβωμένοι επιζήσαντες πίστεψαν ότι η ανακωχή αυτή θα σφράγιζε την ειρήνη για πάντα. Είκοσι χρόνια μετά διαψεύσθηκαν. 

Στην προηγούμενη ανάρτησή μας δημοσιεύσαμε εικόνες από την επίσκεψη του στρατηγού Guillaumat  στην Αθήνα, τον Ιανουάριο του 1918, το χρόνο που η Ελλάδα εγκαταλείποντας την ουδετερότητα της μπήκε στον πόλεμο. Ο Γάλλος στρατηγός, διοικητής της Στρατιάς της Ανατολής, έκρινε ότι ο ελληνικός στρατός ήταν έτοιμος για τον "ιερό πόλεμο" όπως είπε σε συνέντευξή του σε εφημερίδα μετά την επιθεώρηση των ελληνικών αγημάτων. Εκείνη την εποχή κανείς πια δεν θεωρούσε ιερό αυτό τον πόλεμο, μία μόνο επιθυμία είχαν, να τελειώσει η σφαγή. 

Δημοσιεύουμε φωτογραφίες της φωτογραφικής υπηρεσίας του γαλλικού στρατού από τα μέτωπα της Φλάνδρας και της Γαλλίας μετά την υποχώρηση των Γερμανών. Οποιαδήποτε ομοιότητα με σημερινά πολεμικά μέτωπα ανά τον κόσμο είναι εντελώς τυχαία. 

Βασιλική Αθ. Χατζηγεωργίου

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

190 χρόνια Σχολή Ευελπίδων

Η Σχολή Ευελπίδων, το αρχαιότερο εκπαιδευτικό ίδρυμα της χώρας, γιορτάζει φέτος τα 190 χρόνια από την ίδρυσή της. Με απόφαση του κυβερνήτη της Ελλάδας, Ιωάννη Καποδίστρια, ξεκίνησε η λειτουργία της Σχολής στο Ναύπλιο το 1828.

Με αφορμή αυτή την επέτειο δημοσιεύουμε σήμερα φωτογραφίες από το αρχείο του στρατηγού Λεωνίδα Ι. Παρασκευόπουλου που φυλάσσεται στο Φωτογραφικό μας Αρχείο.

Πρόκειται για φωτογραφίες από την επίσκεψη του γάλλου αρχιστράτηγου Γκυγιωμά (Adolphe Guillaumat, 1863-1940) στην Αθήνα τις πρώτες ημέρες του 1918. Ο Γκυγιωμά είχε μόλις αναλάβει τα καθήκοντά του ως διοικητής της στρατιάς της Ανατολής, που έδωσε το δικό της φόρο αίματος στη Βαλκανική κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου. 

Έφθασε στο σταθμό Λαρίσης ερχόμενος από τη Θεσσαλονίκη το Σάββατο 13 Ιανουαρίου 1918 και παρέμεινε στην Αθήνα για 3 μέρες. Την επομένη της άφιξής του, Κυριακή 14 Ιανουαρίου, επιθεώρησε ελληνικά στρατεύματα στο Πεδίο του Άρεως. Οι φωτογραφίες τραβήχθηκαν κατά τη διάρκεια εκείνης της επιθεώρησης.

Τμήμα χάρτη της περιοχής του Πεδίου του Άρεως στην Αθήνα του 1930. Επάνω δεξιά απεικονίζονται τα κτίρια της Σχολής Ευελπίδων που σήμερα στεγάζουν δικαστήρια. ( Συλλογή χαρτών ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ)

Αθήνα, Πεδίο του Άρεως, 14 Ιανουαρίου 1918. Ο αρχιστράτηγος Γκυγιωμά επιθεωρεί άγημα Ευελπίδων. Στο βάθος διακρίνεται το κτίριο της Σχολής. (ΦΑ ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ. PAR1.157)

Αθήνα, Πεδίο του Άρεως, 14 Ιανουαρίου 1918. Ο αρχιστράτηγος Γκυγιωμά επιθεωρεί αγήματα του ελληνικού στρατού. Στο βάθος διακρίνεται το κτίριο της Σχολής Ευελπίδων. (ΦΑ ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ. PAR1.158)

Αθήνα, Πεδίο του Άρεως, 14 Ιανουαρίου 1918. Ο αρχιστράτηγος Γκυγιωμά επιθεωρεί αγήματα του ελληνικού στρατού. Στο βάθος διακρίνεται το κτίριο της Σχολής Ευελπίδων. (ΦΑ ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ. PAR1.160)

Αθήνα, Πεδίο του Άρεως, 14 Ιανουαρίου 1918. Ο αρχιστράτηγος Γκιγιωμά παρακολουθεί παρέλαση αγημάτων του ελληνικού στρατού. Πίσω ακριβώς ο αρχηγός του Α' Σώματος Στρατού αντιστράτηγος Λεωνίδας Ι. Παρασκευόπουλος. Στο βάθος διακρίνεται το κτίριο της Σχολής Ευελπίδων. (ΦΑ ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ. PAR1.162)

Αθήνα, Πεδίο του Άρεως, 14 Ιανουαρίου 1918. Ο αρχιστράτηγος Γκυγιωμά πλαισιωμένος από το επιτελείο της ελληνικής κυβέρνησης.  Αριστερά του Γάλλου στρατηγού ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος με ανασηκωμένο το γιακά του παλτού του. Ανάμεσα στους Βενιζέλο και Γκυγιωμά διακρίνεται το κεφάλι του στρατηγού Παναγιώτη Δαγκλή. Στο κέντρο της ομήγυρης, σε δεύτερο πλάνο, Γάλλος αξιωματικός του επιτελείου του Γκυγιωμά. Δίπλα του ο Νικόλαος Πολίτης υπουργός Εξωτερικών, δεξιά του ο Κωνσταντίνος Ρακτιβάν υπουργός Εσωτερικών. Σε πρώτο πλάνο η δεσπόζουσα μορφή του διοικητή του Α' Σώματος Στρατού αντιστράτηγου Λεωνίδα Παρασκευόπουλου και ακριβώς πίσω του ο Σπυρίδων Σίμος, υπουργός Περιθάλψεως. Τέλος, στα αριστερά της εικόνας διακρίνεται ο Μιλτιάδης Νεγρεπόντης υπουργός Οικονομικών,  το βλέμμα του οποίου έχει απορροφήσει κάτι προς την αντίθετη κατεύθυνση των υπολοίπων.    (ΦΑ ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ. PAR1.163)

Αθήνα, Πεδίο του Άρεως, 14 Ιανουαρίου 1918. Ο αρχιστράτηγος Adolphe Guillaumat (Γκυγιωμά) συνομιλεί με τον διοικητή του Α' Σώματος Στρατού αντιστράτηγο Λεωνίδα Παρασκευόπουλο. Οι δύο άνδρες εκτός της αφοσίωσης που είχαν στην πατρίδα τους, είχαν και κάτι άλλο κοινό.  Και οι δύο έγραφαν καθημερινά στις συζύγους τους από το μέτωπο. Οι πολυάριθμες αυτές επιστολές  και του ενός και του άλλου έχουν δημοσιευθεί προσφέροντας πολλά στην ιστορική έρευνα. Ανάμεσά στους δύο στρατηγούς στο πίσω πλάνο ο συνταγματάρχης Αλέξανδρος Μαζαράκης που είχε ορισθεί ξεναγός του Γάλλου στρατηγού κατά την διάρκεια της επίσκεψής του στην Αθήνα.

Την επομένη της παρέλασης στο Πεδίο του Άρεως, η εφημερίδα ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ δημοσίευε το σχετικό ρεπορτάζ.

Ο ίδιος ο Γκυγιωμά λίγες ημέρες αργότερα σε συνέντευξή του από τη Θεσσαλονίκη στην εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ διατύπωνε την ικανοποίησή του από την επιθεώρηση των ελληνικών στρατευμάτων και σύγκρινε τη Σχολή Ευελπίδων με την αντίστοιχη γαλλική Στρατιωτική Σχολή Σεν- Συρ (Saint-Cyr)

ΠΑΤΡΙΣ, 17/1/1918

Εδώ κλείνει η δική μας μικρή συμβολή στον εορτασμό αυτής της επετείου.

Στον παρακάτω σύνδεσμο, εικόνες από την έκτακτη πανηγυρική συνεδρία της Ακαδημίας Αθηνών για να τιμήσει τα 190 χρόνια της Σχολής Ευελπίδων.



Βασιλική Αθ. Χατζηγεωργίου

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

Que c'est triste Venise

Σήμερα δημοσιεύουμε μερικές εικόνες της θλιμμένης Βενετίας από τη συλλογή καρτ ποσταλ της Ειρήνης Λασκαρίδου (1898-1958),  ιδρύτριας και ισόβιας διευθύντριας του Οίκου τυφλών.

συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

συλλογή καρτ ποσταλ Ειρήνης Λασκαρίδου- Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

 
στον παρακάτω σύνδεσμο τα αξέχαστα τραγούδια του Charles Aznavour

από το αρχείο του εθνικού οπτικοακουστικού ινστιτούτου της Γαλλίας.



Βασιλική Χατζηγεωργίου

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

Καλά μπάνια

Αίγινα 1921. Το κορίτσι με τη folding camera. Λεπτομέρεια της παρακάτω εικόνας.

Ιούνιος 1921 Αίγινα. (αρχείο οικογ. Λύκουδη)

Αιδηψός, 1930 δεκαετία.

Ο ρεμβώδης Θράσος Καστανάκης και εμείς σας ευχόμαστε καλά μπάνια.

Βασιλική Χατζηγεωργίου-Ματθίλδη Πυρλή

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

Δύο φίλοι, δύο χρονιές, δύο ταξίδια, ένα βιβλίο.

Ο Φρεντερίκ Μπουασονά με τη χαρακτηριστική πλούσια κόμη του αριστερά δείχνει ένα πίνακα στον φίλο του Ντανιέλ Μπώ-Μποβύ. Γενεύη 1907.

Η φωτογραφία των δύο φίλων δημοσιεύεται ως προμετωπίδα στο 6ο βιβλίο της σειράς ΑΦΕΛΙΑ με τίτλο " F. BOISSONNAS, D. BAUD-BOVY, ΔΥΟ ΤΑΞΙΔΙΑ, 1913 &1919".
Στο βιβλίο δημοσιεύονται 49 φωτογραφίες από τα ταξίδια των δύο Ελβετών στη Μακεδονία.  Στο εισαγωγικό της κείμενο η Ματθίλδη Πυρλή εξηγεί το γιατί και το πώς αυτών των ταξιδιών. Από την συμφωνία με την ελληνική κυβέρνηση για την φωτογράφηση των νέων προσαρτημένων εδαφών, μέχρι την έκδοση των λευκωμάτων από τον εκδοτικό οίκο Boissonnas με φωτογραφίες του Frédéric  και κείμενα του Baud-Bovy  παρακολουθούμε τον ενθουσιασμό, αλλά και τον κόπο των δύο ταξιδιωτών.  Οι μετακινήσεις σε δύσβατες περιοχές, η διαμονή σε "κορεόπληκτα" καταλύματα, αλλά κυρίως  η οργάνωση της μεταφοράς του φωτογραφικού εξοπλισμού δεν πτόησαν τους δύο αλπινιστές οι οποίοι κατάφεραν και την πρώτη ανάβαση στον Μύτικα τον Αύγουστο του  1913.

 

Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου βλέπουμε το υπόλοιπο τμήμα της φωτογραφίας του εξωφύλλου. Άποψη της παραλιακής λεωφόρου Νίκης. Πρόκειται για μία λήψη που έκανε ο Φρειδερίκος πάνω από τον Λευκό Πύργο κατά το δεύτερο ταξίδι του στη Θεσσαλονίκη το 1919.

Οι φωτογραφίες που δημοσιεύονται στο βιβλίο προέρχονται από το αρχείο του Νίκου Γουλανδρή το οποίο περιήλθε στο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ το 2017 με δωρεά της συζύγου του Αλεξάνδρας Πουρνάρα. Πρόκειται για μια σειρά γυάλινων διαφανειών του Οίκου Frédéric Boissonnas οι οποίες προορίζονταν για προβολές κατά τη διάρκεια διαλέξεων.

Σελίδα του βιβλίου ΑΦΕΛΙΑ 6 στην οποία αποτυπώνονται ενδεικτικά κάποιες γυάλινες διαφάνειες (slides) της συλλογής Μπουασονά που φυλάσσονται στο Φωτογραφικό Αρχείο του ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ. 

Η τυπωμένη φίρμα του Οίκου όπως εμφανίζεται στο περιθώριο των γυάλινων διαφανειών.

Από έκδοση του Οίκου Μπουασονά. Ο Φρεντ. με τον φακό του και ο Ντανιέλ με την πένα του πρόσφεραν εκδόσεις απαράμιλλης τυποτεχνικής και αισθητικής αρτιότητας όπως σημειώνει η Ματθίλδη Πυρλή.




Παράλληλα με την έκδοση του έκτου βιβλίου της σειράς μας, οργανώσαμε και μία έκθεση στο βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ στην Θεσσαλονίκη (Τσιμισκή 11) με τίτλο:

Στην πόλη των ωραίων εκκλησιών

Η Θεσσαλονίκη του Φρεντερίκ Μπουασσοννά, 1913 και 1919

Από το αρχείο του ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ

Η έκθεση εγκαινιάσθηκε την Τρίτη 15 Μαΐου και θα διαρκέσει έως το Σάββατο 15 Σεπτεμβρίου 2018.

Κλείνουμε με δύο φωτογραφίες από τα εγκαίνια της έκθεσης στον εκθεσιακό χώρο του βιβλιοπωλείου του ΜΙΕΤ στη Θεσσαλονίκη. Οι φίλοι Θεσσαλονικείς έχουν επιδοθεί ήδη στην ταυτοποίηση των εικονιζόμενων κτιρίων, εκκλησιών και άλλων τοπόσημων της πόλης, πριν και μετά την πυρκαγιά, που αναδύονται μέσα από τις πανοραμικές απόψεις του Φρειδερίκου.

Δεξιά, πίσω από την ομήγυρη των επισκεπτών, παρακολουθώντας διακριτικά τα σχόλιά τους, ο επιμελητής της έκθεσης και διευθυντής του ΜΙΕΤ Διονύσης Καψάλης.





Βασιλική Αθ. Χατζηγεωργίου

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

ΑΦΕΛΙΑ 4, Η ΑΜΦΙΕΣΗ

 

Δύο νέα βιβλία μόλις κυκλοφόρησαν στην εκδοτική μας σειρά ΑΦΕΛΙΑ.
Θυμίζουμε το αρκτικόλεξο της ονομασίας της σειράς για όσους δεν το έχουν προσέξει μέχρι τώρα και τους γεννήθηκε σχετική απορία.  
Αρχείο Φωτογραφιών Ελληνικού Λογοτεχνικού  και Ιστορικού Αρχείου

Πρόκειται για την ΑΦΕΛΙΑ 4, Η ΑΜΦΙΕΣΗ, με εισαγωγικό κείμενο της Αφροδίτης Κούρια με τίτλο Εφήμερες Ταυτότητες, και την ΑΦΕΛΙΑ 5 με τίτλο ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥ, ΚΙΟΣ 1921-1922 με εισαγωγικό κείμενο του Κωστή Α. Λιόντη.

Στη σημερινή ανάρτηση παρουσιάζουμε την  ΑΜΦΙΕΣΗ.

Στο βιβλίο δημοσιεύονται φωτογραφίες προσώπων ενδεδυμένων με τα "κανονικά" τους ρούχα σε αντίστιξη των ίδιων προσώπων ενδεδυμένων με κάποιο κοστούμι στο πλαίσιο μιας μεταμφίεσης.

Δισέλιδο του λευκώματος Η ΑΜΦΙΕΣΗ, ΑΦΕΛΙΑ 4. Αριστερά άγνωστος με σκουρόχρωμη ρεντιγκότα και ημίψηλο καπέλο φωτογραφημένος στο Παρίσι στο στούντιο του φωτογράφου Jean Georges Penabert. Ο ίδιος δεξιά με αμφίεση ανατολίτη φωτογραφημένος στην Κωνσταντινούπολη στο στούντιο των αδελφών Abdullah. Το να φωτογραφίζονται οι Ευρωπαίοι ταξιδιώτες σε χώρες της Ανατολής με τοπικής έμπνευσης κοστούμια ήταν συνήθης πρακτική. 

Παράδειγμα της πρακτικής αυτής αποτελεί και η παρακάτω εικόνα που βρίσκουμε δημοσιευμένη στο περιοδικό  ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ το 1907, έτος Γ'.

Δισέλιδο του λευκώματος Η ΑΜΦΙΕΣΗ, ΑΦΕΛΙΑ 4. Η Αγγελική Κοντοσταύλου (1860-1948) κόρη του Αλέξανδρου Κοντόσταυλου και της Καλλιόπης Κουντουριώτη. Αριστερά φωτογραφημένη από τον Πέτρο Μωραΐτη με σκουρόχρωμο ένδυμα περιπάτου, π. 1880. Δεξιά στο στούντιο των αδελφών Ρωμαΐδη μεταμφιεσμένη σε κομψή ψαρού, π. 1885.

Τα αξεσουάρ του κοστουμιού της ψαρούς (ποδιά, καλάμι, δίχτυ, ψεύτικα ψάρια) τα παρείχε το φωτογραφικό στούντιο. Στην πρώτη φωτογραφία αριστερά, το ζωγραφιστό σκηνικό του στούντιο απεικονίζει εσωτερικό αστικού σπιτιού, ενώ στη δεξιά φωτογραφία  το σκηνικό παραπέμπει σε δασύλλιο. 

Στην έκδοση αυτή, η οποία περιλαμβάνει 82 εικόνες, αναδεικνύεται με άμεσο τρόπο η λειτουργία των φωτογραφικών στούντιο ως τόπων που ασκείται η τέχνη της ψευδαίσθησης, με περισσότερη ή λιγότερη επιτυχία κάθε φορά. Εξάλλου και σήμερα, οι πιο δημοφιλείς από τις πολλαπλές εφαρμογές που προσφέρονται στα κινητά μας τηλέφωνα-φωτογραφικές μηχανές είναι εκείνες που είτε εξωραΐζουν την εικόνα που τραβήξαμε (ρετούς) είτε προσθέτουν αξεσουάρ όπως ευφάνταστα στίκερ. Ο στόχος παραμένει ίδιος, όπως στα στούντιο του 19ου αιώνα: η δημιουργία της ψευδαίσθησης. Είναι σχεδόν ειρωνικό μπορεί να σκεφτεί κάποιος ότι η Φωτογραφία που διατυμπάνισε (κατά την εφεύρεσή της) την ικανότητά της να αναπαριστά την πραγματικότητα, τελικά παραδόθηκε αμαχητί στη μαγεία της οφθαλμαπάτης.

Βασιλική Χατζηγεωργίου

Αρχείο Φωτογραφιών ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ

Σημ. Η επόμενη ανάρτησή μας θα έχει θέμα την ΑΦΕΛΙΑ 5, με θέμα την Μικρασιατική εκστρατεία στην Κίο και στην Προποντίδα με φωτογραφίες από το αρχείο του Στέργιου Στεργίου.

Στον παρακάτω σύνδεσμο ο Νίκος Βατόπουλος γράφει για τη σειρά ΑΦΕΛΙΑ, με αφορμή την Αμφίεση στη στήλη του Προβολές στην εφημερίδα Η Καθημερινή της Τρίτης 24 Απριλίου 2018